Từ lớp mẫu giáo chúng ta đã được nghe nói đến Chủ Nghĩa Xã Hội (danh từ) hoặc Xã Hội Chủ Nghĩa (tính từ), tới khi thành một thanh niên (nhất là nếu thanh niên đó may mắn được vào đại học) thì 4 chữ này suốt ngày đêm ra rả bên tai. Nghe mãi thành nhàm nhưng chưa phải là quá bực mình (chúng tôi còn rất thích thú được nghe tiếng ve sầu inh ỏi hay giun dế kêu rả rích trong mấy tháng hè), nhưng chúng ta sẽ cực khổ khi phải học, phải thuyết trình trong nhóm, phải thảo luận, phải thuộc, phải kiểm tra và phải thi... về CNXH và XHCN mà không sao hiểu nó là cái mô tê mù tịt gì.

Hầu như mọi từ ngữ chính trị ở VN đều được gắn với tính từ XHCN. Thực ra, mỗi từ chính trị nếu đứng riêng lẻ đều có một nội hàm xác định, với nghĩa trung tính mà chưa hàm ý khen hay chê. Nếu muốn tìm hiểu, chúng ta có thể hỏi thầy, cô, cha, mẹ, hoặc tra từ điển, hoặc vào internet. Nhưng khi chúng đeo thêm cái đuôi XHCN, lập tức chúng trở thành rối rắm, mù mờ, mặc dù các thầy nói rằng mọc thêm đuôi thì sẽ “cao đẹp” hơn và “thiêng liêng” hơn, dễ phân biệt với các khái niệm cùng tên của “bọn” Tư Bản Chủ Nghĩa hơn. Tuy nhiên, liệu có mấy ai hiểu nổi “dân chủ Tư sản” và “dân chủ XHCN” khác nhau tới triệu lần – như cụ Lênin nói - hay không? Cả nhóm chúng tôi khi học xong môn Kinh tế - Chính trị học Mác-Lênin đều đạt điểm giỏi (vì khi thi đã nói như con vẹt, đúng sách, đúng lời thầy giảng), nhưng thú thật không ai trong nhóm hiểu nổi thực chất nó là cái gì, nhất là cái đuôi XHCN hàm ý gì.

Nào là... tổ quốc XHCN, dân chủ XHCN, pháp trị XHCN, thị trường XHCN, hiến pháp XHCN, nền giáo dục XHCN, nhà trường XHCN, con người XHCN, ý thức XHCN, lao động XHCN... vân vân và vân vân. Một bạn trong nhóm tẩn mẩn kê ra tới trên 30 từ ở VN bị mọc đuôi XHCN. Điều này bắt nguồn trực tiếp từ Luật Giáo Dục của nước ta và từ trên nữa là đường lối chung của đảng ta muốn “nhuộm đỏ các thế hệ kế thừa”.

Luật giáo dục khẳng định:

"Nền giáo dục VN là nền giáo dục xã hội chủ nghĩa có tính nhân dân... lấy chủ nghĩa Mác -Lênin và tư tưởng HCM làm nền tảng".

Chỉ một mệnh đề trên mà mấy triệu sinh viên khổ sở vì học chính trị ở mức kỷ lục toàn cầu, nhưng cũng vô bổ ở mức đó.

Để tìm hiểu nội dung XHCN đúng như đảng ta quan niệm, chúng tôi vào các trang web của báo Nhân Dân, tạp chí Cộng Sản, tạp chí Xây dựng đảng, tạp chí Tư tưởng – Văn hoá... đọc các bài của những nhà lý luận cỡ “gộc” của đảng ta. Sau khi so sánh, cân nhắc, chúng tôi coi định nghĩa về CNXH nêu ở bài của bác tiến sĩ Lê Hữu Nghĩa đăng trên Báo Nhân Dân là “chuẩn” hơn cả. Các thầy dạy chính trị cũng phải thừa nhận như vậy. Sau này, trong báo cáo chính trị ở đại hội 10 của ĐCSVN, thì CNXH cũng được định nghĩa như vậy.

Bác tiến sĩ Lê Hữu Nghĩa viết trên báo Nhân Dân:

"Xã hội xã hội chủ nghĩa mà chúng ta đang xây dựng là một xã hội dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh. Đó là xã hội do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao, bền vững, với một hệ thống quan hệ sản xuất phù hợp; có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người có cuộc sống ấm no, tự do hạnh phúc, được phát triển toàn diện; các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ, có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo ; có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân các nước trên thế giới" (dựa vào Báo cáo Tổng kết một số vấn đề lý luận - thực tiễn qua 20 năm đổi mới (1986-2006). Nxb Chính trị Quốc Gia, HN, 2005, tr.135. Thế là rõ. Tất cả những điều tốt đẹp nói trên sẽ thành rẻ rách nếu thiếu đoạn “do Đảng Cộng sản lãnh đạo”.

Cần nói thêm về cái bác tiến sĩ Lê Hữu Nghĩa này. Bác là uỷ viên trung ương đảng ta, là tổng biên tập tạp chí Cộng sản, phó chủ tịch thường trực Hội đồng lý luận trung ương. Bài của bác đăng trên báo Nhân Dân có nhan đề đủ nói lên tầm quan trọng: Hệ thống quan điểm lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Bài này dài tới mức phải đăng làm hai kỳ trên 2 số báo liên tiếp, với đường link

Điều đặc biệt là ngày 05-12 bác còn ký là phó giáo sư, vậy mà đến ngày 07-12 bác đã nhảy lên giáo sư. Chẳng lẽ bác từ PGS lên GS chỉ bằng một nửa bài đăng ở báo Nhân Dân? Trong hai nửa bài báo này chẳng lẽ bài của GS Nghĩa giá trị hơn bài của PGS (cũng tên là) Nghĩa?

Một tháng sau, một đoạn trong báo cáo Chính trị công bố ở báo Nhân-Dân (ngày 6 tháng 6-2006) cũng có nội dung như vậy:

“Xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng là một xã hội dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh; do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất; có nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người được giải phóng khỏi áp bức, bất công, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, phát triển toàn diện; các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tương trợ và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ...” dưới sự lãnh đạo của ĐCSVN.

Vậy là chúng ta có thể yên tâm: đây thật sự là quan niệm của đảng ta về CNXN.

Nhưng nếu đọc hết bài của PGS (kiêm GS) Nghĩa thì không ai có thể yên tâm. Bác Nghĩa thừa nhận xây dựng XHCN là vô cùng khó khăn, vô cùng gian khổ, vô cùng lâu dài (có lẽ do vậy, ĐCSVN phải tồn tại... muôn năm). Lại vì chưa có tiền lệ, cho nên phải mò mẫm, phải rút kinh nghiệm từng bước. Và ắt có những sai lầm (1955-1985 gồm 20 năm sai lầm ở miền bắc XHCN và thêm 10 năm Xuống Hố Cả Nút ở phạm vi cả nước). Bác dùng chữ “gian khổ” chỉ gần đúng, mà phải là “đau khổ”.

Một câu trong bài nói lên sự mò mẫm, lúng túng: Qua 20 năm đổi mới, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta ngày càng sáng tỏ hơn, những nét cơ bản của hệ thống quan điểm lý luận về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam cũng bước đầu được hình thành (nhóm chúng tôi in nghiêng một số chữ).

Theo yêu cầu của thầy, chúng tôi thảo luận tổ. Rình lúc thầy tạm vắng, một bạn đã “phát triển” ý trên, nói: đảng ta xây dựng CNXH giống như chúng ta xây nhà, tuy mù tịt về chuyên môn, không có bản vẽ thiết kế, nhưng chúng ta cứ nói (xạo) rằng đây là ngôi nhà đẹp vô cùng, đẹp không ai tưởng tượng nổi. Và huy động toàn dân bắt tay vào làm. Vừa làm, vừa mò mẫm, rút kinh nghiệm, đương nhiên là lâu dài, gian khổ và... có sai lầm, có phá đi làm lại. Dẫu vậy, nếu còn sự lãnh đạo của đảng thì toàn dân còn có thể... hy vọng nhìn thấy “ngôi nhà XHCN”.

Sai lầm những gì? Bác Nghĩa nêu ra một số (đều thuộc loại “chết người”), bạn nào muốn đọc, cứ tìm đọc. Đây chính là những sai lầm khiến cả phe XHCN đổ kềnh, sau khi nó đã làm hàng tỷ dân đổ nước mắt và hàng trăm triệu đổ máu.

Viết ra trên giấy những điều tốt đẹp không khó. Khi bắt tay xây dựng kiểu CNXH mà nay được gọi là “tàn bạo”, cụ Lênin, cụ Stalin, cụ Mao... cũng đã vẽ ra trên giấy biết bao viễn cảnh tốt đẹp về nó. Hitler và các nhà độc tài khác cũng đã làm như vậy đối với xã hội mà họ hứa hẹn với dân rồi. Vậy, qua bài của bác Nghĩa, chúng ta hãy coi lại đảng ta mô tả cái XHCN mà đảng ta dự định xây dựng cho VN nó thế nào. Ôi, hãy đọc lại những dòng chữ in nghiêng ở trên, cái “ngôi nhà XHCN” của VN cũng biết bao tốt đẹp (!). Chỉ có điều... dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh thì nhiều nước tư bản đã đạt được và đã bỏ quá xa VN. Ở các nước đó, các quyền tự do đã thực thi cho mọi người, báo chí và các đảng phái (gồm cả đảng cộng sản) hoàn toàn tự do và cạnh tranh lành mạnh trước sự theo dõi của toàn dân.

Chỉ nói về GDP theo đầu người thì một nước tư bản cỡ trung bình đã cao gấp 30 lần VN. Ước gì các nước này... tạm ngừng phát triển, cứ đứng tại chỗ đợi chúng ta “tiến tới”, thử hỏi sau bao nhiêu năm chúng ta sẽ ngang với họ, nếu kinh tế ta tăng trưởng 8%/năm liên tục? Xin các bạn tự tính lấy để thấy kết quả không dưới hàng trăm năm. Có người tính rằng Sigapore đã bỏ cách ta gẩn 200 năm.

Tóm lại, đảng ta đã từ bỏ những gì “đích thực” XHCN mà các cụ Mác và Lênin đã khẳng định (chuyên chính vô sản, công hữu hoá, đấu tranh giai cấp, diệt tư sản...) để vơ lấy những gì trước đây đảng ta coi là của “bọn” tư bản (như kinh tế thị trường, xã hội dân sự, pháp trị...) và nhận vơ đó là sáng tạo của mình. Để việc học mót, học lỏm khỏi bị lộ diện, đảng ta thêm cái đuôi XHCN cho những khái niệm của kẻ thù cũ. Tất cả chỉ có thế.

Vậy thì điều khác biệt duy nhất ở những dòng chữ in nghiêng phía trên là gì? Đó là để thực hiện những thứ đó ở VN thì... chỉ có ĐCS làm được, trong khi ở mọi nước thì bất cần ĐCS họ đã thực hiện những điều ta đang mơ ước rất lâu rồi.