Bây giờ ở Việt Nam, đi đâu cũng nghe nói rằng "tham nhũng là quốc nạn" là nguy cơ lớn nhất cho sự tồn vong của chế độ.

Thế nhưng, theo tôi, nếu xét đến cùng, tham nhũng ở Việt Nam đang giúp bảo vệ chế độ hiện tại!

Tôi nay tuổi cũng đã cao (suýt soát 50) nên có nhiều bạn cùng lứa đang làm quan ở mọi lĩnh vực.

Khi bạn bè gặp nhau, vẫn theo thói quen từ ngày xưa gọi nhau bằng mày, tao. Có lần tôi hỏi một ông bạn là quan ở huyện: “Tao hỏi thật nhé, với mức lương của mày cũng tương tự như tao mà sao mày giàu thế? Có phải là tham nhũng không?”

Dễ thật

Với cách nói ỡm ờ thường thấy của các quan chức VN ông bạn của tôi nói đại ý: "Nếu không có ‘này nọ’ thì tao đảm bảo là không một ai muốn làm quan ở VN với đồng lương như hiện nay, áp lực công việc liên tục trong và ngoài giò hành chính như thế mà không có quyền lợi thì mày có chịu làm không?"

"Thế mày kiếm tiền bằng cách nào?"

Bạn tôi bảo: “Không thể kể hết ra đây cho ông được, nhiều cái như thể tự nhiên nó đến!”

Thật là bí hiểm! Một ông bạn khác làm về xây dựng các công trình thủy lợi thì trả lời: “Cứ ví dụ thế này: Công trình cần đổ 2000 mét khối đá xuống chân kè, tao chỉ đổ 200 mét khối rồi vẫn thanh toán là 2000 thì ai xuống mà kiểm tra? Người giám sát lại cũng là người của tao!”

Hỏi một số ông bạn làm quan khác thì câu trả lời nhận được cũng tương tự. Thật là rất dễ dàng tham nhũng ở VN, đã làm quan là chắc chắn có bổng lộc! Mà kể cũng đúng là nếu không có bổng lộc thì ít ông chịu làm quan, ngoại trừ một số rất ít sẵn trong mình máu làm “thiện nguyện” hay “từ thiện” mà thôi.

Họ tham nhũng bằng chữ ký, bằng xét duyệt dự án, bằng lập các dự án xây dựng với những số tiền khổng lồ mà không mấy tác dụng và kém chất lượng, bằng phân chia tiền ngân sách, bằng mua bán hàng hoá, vật tư, thêm bớt tiền giải phóng mặt bằng, nhận phong bì từ cấp dưới...

Hiện trạng tham nhũng ở VN từ dân thường cho đến các quan chức chóp bu ai cũng biết, nhưng tại sao nó đã diễn ra từ rất lâu và ngày càng nghiêm trọng mà không hạn chế hay diệt trừ được?

Bảo vệ

ĐCSVN có biết tham nhũng tràn lan không? Chắc chắn họ biết nhiều hơn dân đen! Có điều họ không dám làm mạnh tay bởi lẽ:

1) Trong khi hầu khắp thế giới xã hội các nước vận hành theo chế độ dân chủ thì VN (và một số nước nữa) vẫn đang tồn tại chế độ xã hội độc đảng. Chỉ một số ít Đảng viên trên tổng số hơn 83 triệu dân tự bầu bán nhau. Do đó họ phải tìm mọi cách làm cho xã hội ‘ổn định’, không để xảy ra các vấn đề nghiêm trọng tương tự như ‘Thiên An môn’. Tránh gây chú ý và chịu áp lực từ các cường quốc vì VN là đất nước nhỏ chứ không rộng lớn như TQ.

Nếu chống tham nhũng tích cực thì phải loại ra hầu hết các quan chức là ĐVCS (vì quan nào mà chả tham nhũng như đã nói ở trên). Như vậy thì coi như ĐCSVN tự xoá sổ mình bởi có quá nhiều Đảng viên bị trừng trị sẽ làm gia tăng lực lượng chống đối. Mà những đối tượng này nếu đông thì thật sự nguy cho chế độ.

2) Các quan tham ở VN thừa biết nếu chế độ này không tồn tại hoặc không được quyền lãnh đạo nữa (do có Đảng khác trúng cử) thì hiển nhiên những bổng lộc ‘trời cho’ không còn. Do vậy họ luôn ủng hộ chế độ hiện tại, điều này cũng giống như họ đang bảo vệ ‘nhóm lợi ích’ khổng lồ, đó là những người Đảng viên của ĐCSVN và con cháu họ.

Với trên ba triệu Đảng viên, cộng với số con cháu, người nhà, người thân… thì lực lượng của họ không hề nhỏ về số lượng. Lại thêm quyền lực hiện tại đang nắm trong tay thì lực lượng chống đối vốn đang lẻ tẻ, không có ngọn cờ và thậm chí là mỗi ông một hướng thì khó mà tập hợp thành lực lượng đông đảo để làm đối trọng, qua đó thay đổi được tình hình. Ngược lại nếu chống tham nhũng triệt để thì ngay cả quan lấy gì mà sống?

3) Để yên lòng những người về hưu, Chính phủ cũng cố gắng duy trì mức thu nhập hợp lý cho họ. Ngoài ra phải kể đến một số tiền khổng lồ với mọi hình thức như: Tôn vinh những người ‘có công với cách mạng’, ‘bà mẹ VN anh hùng’, bổ sung thêm các huân huy chương… và tất cả đều vừa tôn vinh vừa hỗ trợ bằng tiền hay hiện vật.

Mỗi cơ quan đơn vị đều tài trợ cho một hay một số đối tượng chính sách đến hết đời. Đây nếu nói đúng ra là cũng là một dạng của tham nhũng vì đó là tiền thuế của toàn dân mà một số người quyết định đưa ra sử dụng vào mục đích đó.

Có thể dạng ‘tham nhũng’ này cũng là ‘hợp lý’ khi hỗ trợ cho người có tuổi và nếu như điều kiện kinh tế đất nước khá hơn. Nhưng ở đây tôi chỉ muốn nói là bằng cách làm này đã giúp làm yên lòng người và cũng giúp đắc lực cho bảo vệ chế độ. Lớp người già này tuy không còn tham gia các hoạt động xã hội nữa nhưng lại có ảnh hưởng rất lớn đến thế hệ trẻ và vùng dân cư họ sinh sống.

Do vậy chống tham nhũng ở Việt Nam là một việc vô cùng khó, hầu như không thể! Để chống được thực sự thì ngoài việc phải xây dựng hệ thống luật pháp chặt chẽ nghiêm minh, mọi người bình đẳng trước pháp luật còn phải có một loạt các biện pháp mạnh tay khác như:

Loại ra hàng loạt các quan chức già (lão luyện) để có điều kiện tăng lương cho các quan chức và công chức.

Mạnh dạn sử dụng cán bộ trẻ vì các đối tượng này thường được đào tạo bài bản, ít nhiều được học hỏi thế giới văn minh bằng nhiều nguồn khác nhau, họ buộc phải nghĩ đến tiền đồ bản thân mà không giám làm những điều quá giới hạn.

Đấu tranh mạnh mẽ với vấn nạn con ông cháu cha, trừng phạt quan tham thật nghiêm khắc trong đó có tịch thu toàn bộ tài sản.

Cải cách xã hội theo hướng dân chủ như đại đa số các nước trên thế giới mà lực lượng trẻ tiến bộ sẽ là tiên phong. Tiến tới tự do báo chí, tự do lập đảng, minh bạch hoá mọi vấn đề của xã hộ.

Nhưng như vậy lại mâu thuẫn với việc phải bảo vệ vững chắc chế độ xã hội xã hội chủ nghĩa do ĐCS lãnh đạo. Kết quả là các vụ tham nhũng được lôi ra ở VN hiện nay chưa và không bao giờ phản ánh đúng mức độ tham nhũng thật sự đã và đang diễn ra.