|
|
Đời sống công nhân Việt Nam: Nguyên nhân và biện pháp giải quyết t́nh h́nh đ́nh côngGia Minh, phóng viên đài RFA - 2007.11.02 T́nh h́nh công nhân Việt Nam đ́nh công với qui mô ngày càng đông thêm khiến cơ quan chức năng hết sức quan ngại bởi làm ảnh hưởng đến môi trường đầu tư và theo lời của chính quyền là gây bất ổn xă hội. Vậy nguyên nhân v́ sao công nhân phải tiến hành đ́nh công và biện pháp của cơ quan chức năng nhằm có thể vừa duy tŕ được sức thu hút đầu tư của Việt Nam vừa bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người lao động? Sau gần 10 năm mở cửa thu hút đầu tư nước ng̣ai đến xây dựng các khu công nghiệp, khu chế xuất với nhiều nhà máy mọc lên thu hút nhân công Việt Nam, đến năm 1995 bắt đầu nổ ra các cuộc đ́nh công của công nhân. Thống kê cho thấy từ năm 1995 đến giữa năm 2007 có chừng 1100 vụ đ́nh công. Riêng hồi cuối năm 2005 sang đầu năm 2006 th́ các cuộc đ́nh công diễn ra với tần suất dày hơn và số lượng công nhân tham gia đông hơn. Gần đây nhất là những vụ đ́nh công của công nhân ở khu vực thành phố Hồ Chí Minh và B́nh Dương. Vào chiều ngày 24 tháng 10 vừa qua, Bí thư Đảng ủy, phó Ban quản lư các Khu chế xuất- Khu công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh cho biết t́nh h́nh đ́nh công ở các khu chế xuất Linh Trung 1, Linh Trung 2 và Khu công nghiệp B́nh Chiểu ở quận Thủ Đức đă tạm lắng dịu sau khi cơ quan này họp cùng hơn 100 doanh nghiệp tại những khu có xảy ra đ́nh công vận động họ tăng thu nhập cho công nhân trong thời điểm mà giá cả tăng nhanh hiện nay. Cũng vào tuần qua, chính quyền tỉnh B́nh Dương cũng đă gặp đại diện các chủ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ng̣ai tại những khu công nghiệp trong tỉnh bàn về t́nh h́nh tranh chấp lao động, đ́nh công mới nhất xảy ra ở khu vực B́nh Dương. Ông Bảy Nam, chủ tịch Liên Đ̣an Lao động tỉnh B́nh Dương nói về cuộc gặp mới nhất đó sau khi xảy ra đợt đ́nh công mới nhất: “Chủ doanh nghiệp sẽ khắc phục những sai sót và vi phạm pháp luật, Chúng tôi công đ̣an th́ tổ chức tuyên truyền cho công nhân. Chúng tôi sẽ tổ chức kư thỏa ước lao động tập thể. Doanh nghiêp th́ một thời gian dài chỉ trả lương theo lương tối thiểu, không xây dựng thang bảng lương. Qui định thời gian làm thêm giờ quá dài..” Nguyên nhân đ́nh côngNguyên nhân khiến người công nhân dù rất cần công ăn việc làm phải bôn ba từ làng quê lên phố thị để kiếm việc phải nhất lọat đứng lên đ̣i hỏi quyền lợi trước hết là do đồng lương mà họ nhận không đủ trang trải các chi phí cuộc sống khi giá cả leo thang. Một công nhân nói: “Lương thấp mà nhiều lần yêu cầu tăng không được nên phải đ́nh công thôi.” Báo cáo của Viện Công Nhân & Công Đ̣an đưa ra hồi tháng tám vừa qua dùng đề cập đến vấn đề đ́nh công của công nhân cho rằng nguyên nhân cơ bản nhất là v́ lương thấp. Khi người sử dụng lao động chi phí tiền lương thấp, đóng bảo hiểm thấp th́ người công nhân quan tâm đến những khỏan phụ cấp khác để bù đắp cuộc sống. Báo cáo nói là hầu hết những cuộc đ́nh công đều xảy ra ở các đơn vị có tiền lương b́nh quân thấp như dệt may, giày da, bao b́ và xảy ra vào thời điểm nâng lương vào tháng ba và tháng 11, rồi trước và sau tết âm lịch. Viện Công nhân & Công đ̣an cũng chỉ ra một số nguyên nhân khác thuộc về phía sử dụng lao động đưa đến tranh chấp lâu nay là vi phạm tăng giờ, tăng ca, thiếu trang bị bảo hộ lao động, đối xử không văn hóa với người công nhân. Ông Lê Ái, chánh văn pḥng Liên đ̣an Lao động tỉnh Thừa Thiên- Huế, đưa ra đánh giá nguyên nhân về vụ đ́nh công của công nhân Quimex ở tỉnh này hồi tháng tư vừa qua: “Có bốn lư do: công ty xây dựng mức khóan sản phẩm quá cao so với tay nghề của công nhân; công ty có những xử sự hà khắc làm mất nhân phẩm người lao động; tiền ăn ca không đảm bảo sức khỏe… Điều cốt lơi là nâng lương hằng năm, công ty chỉ trả theo mức lương tối thiểu mà nhà nước qui định; trong khi đó định mức quá cao nên công nhân cũng không nhận đuợc đủ lương tối thiểu.” Tuy nhiên mức độ hữu hiệu của biện pháp lăn công và đ́nh công của người công nhân lâu nay vẫn chưa mấy hữu hiệu. Nhiều công ty c̣n đưa ra biện pháp sa thải công nhân với qui định nghỉ năm ngày không có lư do là bị mất việc. Vào trung tuần tháng 8 vừa qua công nhân Công ty Trường Lợi tại Khu Công nghiệp B́nh Chiểu đ́nh công với lư do rất rơ ràng là mức lương không đủ sống và yêu cầu công ty cho tăng lương; thế nhưng công ty phát ra mẫu đơn xin thôi việc cho công nhân và quyết định nếu không trở lại làm việc th́ bị sa thải. Theo qui định của Luật Lao động Việt Nam hiện nay th́ hầu như tất cả các cuộc đ́nh công vừa qua của người lao động đ̣i hỏi quyền lợi đều bất hợp pháp v́ không thông qua công đ̣an cơ sở. Vào tháng 7 vừa qua, thủ tướng chính phủ ban hành nghị định trong đó có một số ngành công ích xă hội th́ không được đ́nh công. Ông Nguyễn Thanh Giang, tiến sĩ Địa Vật lư và quan tâm đến t́nh h́nh lao động, đưa ra nhận định về tác động của những cuộc đ́nh công của giới công nhân và đề nghị giải quyết của ông: “Sẽ uy hiếp chế độ. Theo tôi trước hết phải xây dựng cho được nền kinh tế thị trừơng đầy đủ; đối với công nhân th́ phải cho xây dựng nghiệp đ̣an độc lập.” Phía cơ quan chức năng có hướng giải quyết t́nh h́nh như thế nào ng̣ai biện pháp cho tăng lương tối thiểu? Ông Nguyễn Quang Huề, Trưởng pḥng Quan hệ Lao Động, Vịên Khoa học Lao động và các vấn đề xă hội cho biết kế họach của cơ quan chức năng: “Xây dựng cơ chế để các bên tham gia giải quyết các vấn đề lao động. Đổi mới cơ chế quản lư tiền lương là theo thỏa thuận.” Tờ Người Lao động số ra hôm ngày 27 tháng 8 vừa qua, có bài với tựa đề 'Đ́nh công: bài tóan chưa có lời giải', trong đó có đọan viết "Đ́nh công thường được xem là biện pháp cuối cùng để giải quyết tranh chấp lao động tập thể; thế nhưng trong thực tế, gần như đây là giải pháp duy nhất để công nhân đ̣i hỏi quyền lợi của ḿnh. Tại nhiều doanh nghiệp, dù công nhân đă kiến nghị, cơ quan chức năng đă kiểm tra xử phạt hành chính, thế nhưng mọi việc vẫn không được chấn chỉnh. Chỉ khi công nhân đ́nh công th́ vụ việc mới được xem xét, giải quyết. Sự chây ́ của doanh nghiệp và sự bất lực của cơ quan chức năng đă tạo ra tiền lệ xấu này.” |
|
