Diệt sợ hãi (I)

Phạm Văn Bản 21/10/2007

Trong kỳ hè vừa qua, về Việt Nam tôi có dịp tiếp xúc với một nhóm bạn trí thức, và khi bàn luận tới áp bức bất công của nhà cầm quyền Cộng sản, thì nhiều người lại hoảng hốt, sợ hãi với nỗi lo âu hiện rõ ra trên nét mặt. Quả thật người trí thức hôm nay đang bị mắc chứng bệnh sợ hãi của thời thế, và trở thành người liệt kháng trước bất công xã hội.

Sợ là đối lực của tự tin, là kẻ thù của thành công, là cản trở của toàn dân và công cuộc đấu tranh tự do dân chủ, nhân quyền cho Việt Nam.

Sợ làm ta bỏ lỡ nhiều cơ hội, sợ gây cho ta mệt mỏi chán chường, sợ khiến ta im lặng khi muốn nói, sợ ngăn cản bước ta tiến lên, sợ hạn chế ta thành công trên đường đời.

Hầu hết mọi nỗi sợ hãi đều bắt nguồn từ lo lắng, hoảng hốt, nhu nhược. Sợ khởi đầu chỉ thoáng qua trong trí óc, rồi lan ra khắp cơ thể, và cuối cùng chỉ vì sợ mà đã giết chết niềm tự tin của người đó, khiến họ trở thành liệt kháng trước bất công.

Do đó muốn thành công thì ta phải diệt trừ sợ hãi để xây dựng niềm tin. Và muốn trừ bệnh sợ hãi, ta phải truy tận căn nguyên thì mới có thể chữa trị được.

Để diệt trừ sợ hãi, xây đắp niềm tin ta cần theo hai bước:

– Phân loại sợ, tìm hiểu đích xác xem ta sợ cái gì
– Hành động chữa trị, dùng hoạt động thích ứng với loại sợ đó

Khi chạm trán với thử thách, đối diện với khó khăn, và đứng trước công việc dù nhỏ hay lớn, dù đơn giản hay phức tạp, mỗi người có một phản ứng riêng. Có người nhìn công việc với vẻ ung dung, nhàn hạ và bước tới trả lời “Tôi làm được.”

Có người nhìn công việc với một thoáng do dự, rồi đứng yên bất động. Cũng có người khi thấy công việc thì nỗi lo lắng sợ hãi hiện ra.

Như thế, những người ung dung nhàn hạ, niềm tin tỏa ra ở bất cứ nơi đâu, bất cứ lúc nào, có phải vì họ sinh ra là đã có sẵn niềm tin sao?

Chắc chắn là không. Không ai sinh ra mà đã có sẵn niềm tin. Những người ấy, họ đã chinh phục lo âu, xóa tan sợ hãi, thu đạt tự tin mỗi lần một ít, và từ từ mà có nhiều để tới lúc họ tràn đầy tự tin.

Mọi người trong chúng ta cũng có cùng tiến trình phát triển, có khác chăng là ở môi trường thuận lợi hoặc bất lợi.

Ví dụ, hai em bé cùng vóc dáng và cùng lứa tuổi được mẹ chở tới trường học. Một em vừa tới lớp là nhập bọn và vui vẻ nô đùa… nhưng em kia thì ôm chặt chân mẹ và sợ hãi khóc thét… mặc cho mẹ vỗ về “Không sao đâu con, có gì mà sợ?” Và người mẹ cố tách em đứng lui ra chừng nào, thì em lại càng níu áo quần ghì chặt vào mẹ, vì sợ hãi. Mặc cho người mẹ nhắc nhở rằng em đừng sợ, thì em lại càng sợ hơn. Nỗi sợ hãi càng tăng, càng tồn tại hiện hữu nơi em.

Vậy có phải vì bẩm sinh mà một em dạn dĩ, và một em nhút nhát không?

Chắc chắn là không. Em dạn dĩ thì cũng đã phải trải qua những nỗi sợ hãi như em kia. Giờ này sở dĩ em có được sự can đảm và tự tin để làm bạn với các bạn cùng trường bởi em đã đi chơi nhiều lần, và những trò chơi gặp mặt chúng bạn đã làm cho em quen thuộc, và em không còn sợ nữa.

Để phân loại bệnh sợ hãi, chúng ta có thể xem bộ óc con người như một ngân hàng. Mỗi ngày thu thập dữ kiện từ những điều tai nghe mắt thấy, điển hình: các em bé ốm yếu chìa xương, các cụ già rách rưới lang thang, các thiếu phụ bơ vơ trong nỗi đau mất chồng do chiến tranh gây ra… Các cảnh tượng này càng ngày càng lớn dần trong ngân hàng trí nhớ, rồi khi phải suy nghĩ hoặc phải đối diện với trở ngại, thì ngân hàng trí nhớ sẽ hỏi, “Có gặp trở ngại này chưa?”

Tiếp đến ngân hàng trí nhớ sẽ cung cấp những tin tức liên quan đến vấn đề đang gặp phải, rồi đào sâu, phân tích, lượng định, tổng hợp, đúc kết và đề ra biện pháp giải quyết trở ngại… theo chiều hướng tốt, xấu, can đảm, tự tin hay yếu hèn, sợ hãi… cũng do bởi ngân hàng trí nhớ tích lũy mà ra.

Vì thế, chúng ta muốn diệt trừ sợ hãi để xây dựng tự tin, thì cần thực hiện hai điều:

– Thu vào ngân hàng trí nhớ của mình những hình ảnh tốt đẹp, hăng hái, thành công.
– Loại bỏ ngân hàng trí nhớ những hình ảnh xấu xa, ù lì, thất bại.

Hãy tập thành thói quen, mỗi đêm trước khi đi vào giấc ngủ, chúng ta ôn lại trong trí nhớ về những điều tốt việc đẹp mà mình đã thấy, đã làm trong ngày. Và từ đó, chúng ta tìm kiếm ra nguyên nhân giúp mình vui sống và làm việc bằng cách thoải mái; đừng cho những mầm mống bi quan, đen tối có cơ hội tồn tại trong tâm trí của mình.

Vẫn biết sợ hãi phát sinh là do tâm lý, và muốn chữa trị thì ta phải dùng tâm lý mới trị liệu được. Nhưng nhà tâm lý học cũng phải đành bó tay, nếu người nhiễm bịnh không chịu thực hiện một điều mà chỉ có chính người nhiễm bịnh sợ hãi đó mới có khả năng làm được. Đó là diệt trừ tư tưởng bi quan, chán nản, tuyệt vọng.

Hầu hết những con bệnh sợ bắt nguồn từ tư tưởng bi quan, chán nản, tuyệt vọng, và những cuộc thất bại đã thường khởi đầu từ bệnh sợ.

Có nhiều gia đình phải đổ vỡ vì do bệnh sợ mà ra. Họ sợ nên không dám đối diện với sự thật. Họ sợ nên không dám nói ra những điều mình không vừa ý. Họ sợ nên họ bị rơi xuống vực thẳm của tuyệt vọng.

Và cũng bởi chính bênh sợ, mà nó đã tạo nên những thiên tình sử đẫm lệ, những khúc bi ai khôn tả. Cũng vì sợ, mà khi ta yêu không dám tỏ tình. Cũng vì sợ, mà để cho người yêu bước lên xe hoa về nhà chồng, thì lúc đó ta âm thầm đau khổ, ôm mối tình sầu và oán trách đất trời sao nỡ gây cảnh éo le, phân ly, bẽ bàng.

Có nhiều người sợ nên đã bỏ lỡ cơ hội tiến thân. Trong nghề nghiệp hoặc ngoài xã hội, có nhiều người sợ rằng mình kém khả năng, không dám đương đầu với vai trò được giao phó. Có nhiều người sợ bạo quyền đến nỗi từ bỏ cả bạn bè thân thiết, không dám đến tiếp xúc, không dám nghe đến việc bàn thảo kế hoạch tổ chức hay cộng tác đấu tranh biểu tình.

Tại sao người ta lại sợ kém khả năng? – Bởi vỉ họ thiếu tự tin.

Tại sao “người sợ người?” – Bởi vì họ thiếu tự chủ.

Tôi xin đơn cử một mẫu người diệt sợ hãi để thành công lớn nhất, đó là nhân vật lịch sử Lý Quang Diệu thủ tướng của Singapore. Muốn tìm hiểu ông Diệu xóa tan nỗi sợ như thế nào, chúng ta hãy xem lại một phần đời sống cũng như sinh hoạt chính trị của ông.

Lý Quang Diệu biết mở mắt và nhìn ra thế giới bên ngoài, từ một buổi sáng giông tố của ngày Thứ Hai, Tháng Hai, năm 1942, khi thiết đoàn chiến xa Nhật Bản nghiền nát mộng xâm lăng của thực dân Anh tại bán đảo Singapore, một vùng đất vốn sẵn an toàn với bao hứa hẹn, thì nay bỗng dưng con người lâm cảnh đói khát sợ hãi.

Quân phiệt Nhật gieo rắc kinh hoàng vào những tháng ngày cuối cùng của cuộc chiến. Từng đoàn người lũ lượt bị, bắt tải lên xe với bao kinh hoàng trên nét mặt. Trong nhóm những người bị bắt và kinh hãi ấy, có chàng thanh niên Lý Quang Diệu, chàng nghĩ rằng nếu mình lại khuất phục quân xâm lược, thì chàng sẽ chẳng còn có cơ hội trở về… Đang lúc căng thẳng, lo âu, bối rối thì chàng họ Lý quyết định trốn trại… và những người bị bắt hôm ấy đã bị quân Nhật tàn sát ngay sau đó.

Lý Quang Diệu đã thoát chết, từ đó ông đã không quên bao nỗi kinh hoàng khiếp sợ của những người đồng hương với ông, trước họng súng bạo nghịch, phản văn minh, sử dụng luật rừng mà chém giết của đám quân phiệt Nhật.

Sau chiến tranh, Lý Quang Diệu vào học đại học Cambridge ở Anh Quốc, tốt nghiệp và trở về đấy nước vào năm 1950, từ một thành viên bình thường của Đảng Quốc Gia (Nationalist Party), ông đã diệt sợ hãi, đã nhiệt tình và hăng say hoạt động để tự tạo cho mình thành người lãnh đạo tên tuổi.

Lý Quang Diệu tự tin vào khả năng biện luận của mình, nên ông đã đứng ra tố cáo chế độ theo chủ nghĩa xã hội (socialism) và chủ nghĩa thực dân (colonialism) đã làm cho nước ông nghèo nàn, tụt hậu và chậm tiến.

Sau 9 năm tranh đấu cho độc lập của xứ sở, năm 1959 Lý Quang Diệu chiếm chức thủ tướng, và thành lập ra Đảng Nhân Dân Hành Động (People's Action Party). Từ đó ông đã thành công trong vai trò của một nhà lãnh đạo Singapore, làm cho nước này trở thành giàu đẹp và tiếng tăm vang dội khu vực Châu Á rồi lan ra khắp thế giới.

Thủ tướng Lý Quang Diệu về hưu năm 1990, sau 31 năm lãnh đạo đất nước. Ông còn đó để chứng kiến tương lai rực rỡ của Singapore với niềm tự hào và hãnh diện, mà ông đã hành xử bài học diệt sợ hãi trong cuộc đời của ông.

(Còn nữa)

Lynnwood ngày 21 tháng 10 năm 2007

© DCVOnline